اگر در یکی از استانهای شمال غربی کشور باشید و وقت زیادی برای مسافرت های طولانی ندارید، سفر به “وان” می تواند یک مسافرت ایده آل ۲ الی ۳ روزه باشد. استان وان ترکیه یکی از استانهای شرقی کشور ترکیه بوده و مرکز آن نیز شهر “وان” می باشد. شهر وان در منطقه کردستان ترکیه واقع شده و مردم محلی به گویش کردی با هم صحبت می کنند. این شهر از شمال و غرب به دریاچه وان و از شرق و جنوب به کوه محدود شده است. به علت قرارگیری این شهر در کنار دریاچه وان، آب و هوای آن بسیار معتدل و مناسب است. جهت مسافرت به وان می توان از هر سه مرز زمینی موجود میان ایران و ترکیه (مرز بازرگان-گوربلاغ؛ مرز رازی-کاپیکوی و مرز سرو-اسندره) با استفاده از اتوبوس های موجود در تبریز و اورمیه وارد خاک ترکیه شد. به علت تردد زیاد مسافران و نزدیکی به مرز سرو، تعداد اتوبوس های موجود در اورمیه بیشتر از تبریز است. نزدیکترین مسیر دسترسی به وان از تبریز استفاده از مرز رازی می باشد ولی به علت مشکلات موجود در جاده فعلا امکان تردد اتوبوس و خودروهای سنگین وجود نداشته و تردد خودروهای سواری نیز با مشکلاتی همراه است(فاصله وان تا مرز ۹۰ کیلومتر). در ضمن مرز رازی تنها در ساعات اداری فعال می باشد.
اتوبوس هایی که از تبریز به مقصد وان حرکت می کنند از طریق مرز بازرگان وارد ترکیه می شوند. مرز بازرگان به علت اینکه یک مرز ترانزیتی است در تمتم ساعات شبانه روز فعال می باشد. شما از چندین کیلومتر مانده به مرز و همچنین چندین کیلومتر در خاک ترکیه شاهد صف های طولانی تریلی ها هستید که در حال جابجا کردن محموله های ترانزیتی بین دو کشور هستند. در صف دیگری نیز اتوبوس های مسافری پشت سر هم قرار گرفته و منتظر عبور از مرز هستند. بسیاری از این مسافران را زائران سوریه تشکیل می دهند که به صورت زمینی از ترکیه وارد سوریه می شوند. طی مراحل گمرکی و پرداخت عوارض خروج و … به سادگی انجام می گیرد و پس از کنترل پاسپورت، شما وارد محوطه حایل دو کشور می شوید که توسط دو در بزرگ آهنی اتوماتیک مشخص گردیده است. میزان معطلی شما در مرز بسته به بازبودن مرز از طرف دو کشور دارد و گاهاً چندین ساعت شما پشت در منتظر می مانید. پس از عبور اتوبوس از مرز، دوباره تمامی مسافران پیاده شده و مراحل کنترل پاسپورت در طرف ترکیه و همچنین کنترل وسایل انجام می گیرد که معمولا طرف ترک حساسیت زیادی به وسایل شما نشان نمی دهد. به علت گران بودن سوخت در ترکیه، اتوبوس ها از نظر میزان سوخت موجود در باک کنترل می شوند و با در نظر گرفتن مقصد مورد نظر، اگر سوخت اضافی در باک موجود باشد؛ آن را تخلیه و راننده را نیز جریمه می کنند.فاصله مرز بازرگان تا شهر وان ۲۶۳ کیلومتر می باشد. جاده طرف ترکیه اصلا آسفالت مناسبی نداشته و کم عرض است.
راه دیگر مسافرت به وان استفاده از قطار تبریز-وان می باشد که هر هفته یک بار بین این دو شهر رفت و آمد می کند. قطار از طریق مرز رازی-کاپیکوی وارد ترکیه می شود. مسافرت با قطار علیرغم امکان استراحت در طول راه، به علت معطلی های زیاد در مرز به علت بازرسی های متعدد توسط گمرک ترکیه، وقت گیر تر از مسافرت جاده ای است ولی در طول مسیر، به علت عبور قطار از مسیر های کوهپایه ای شما شاهد مناظر طبیعی بدیعی خواهید بود ولی چون معمولا قطار حوالی ظهر به ایستگاه قطار وان وارد می شود، شما عملاً یک روز از مسافرتتان را از دست می دهید.
شهر وان با وجود وسعت کوچک خود به لطف مسافران و توریستهایی که معمولا از ایران وارد می شوند و وان را به عنوان یک شهر گذری برای مسافرت به سایر نقاط ترکیه انتخاب می کنند، در حال توسعه و آبادانی است. به نحوی که شما می توانید جهت مسافرت به اقصی نقاط ترکیه، از این شهر بلیط هواپیما و اتوبوس تهیه کنید. از نظر شهری، ساختمان ها معمولا قدیمی بوده و تنها در نقاط مرکزی شهر، نمای ساختمان ها بازسازی شده است. خیابان ها اکثراً کم عرض بوده و آسفالت آنها تعریف چندانی ندارد و خیابانهای فرعی معمولا سنگفرش شده هستند. در محدوده خارج از مرکز شهر بسیاری ازکوچه ها هنوز خاکی هستند. با این وجود خودروهایی که در سطح شهر در حال رفت و آمد هستند همگی از برندهای معروف نظیر فورد، فیات، پژو، سیتروئن و … هستند. به علت قیمت بالای سوخت و در نتیجه هزینه بالای تاکسی ها، مردم اکثراً از سیستم حمل و نقل عمومی که شامل ون و مینی بوس ها هستند استفاده می کنند.
در یک نگاه کلی، مساجد زیبای شهر به خوبی خودنمایی کرده و گنبدهای متعدد و مناره های مساجد جلوه بسیاز زیبایی به شهر بخشیده است. مردم وان بسیاز خونگرم بوده و با توریست ها و مخصوصاً ایرانیان به زودی ارتباط برقرار می کنند و همین که متوجه ایرانی بودن شما می شوند، سعی می کنند به فارسی صحبت کنند و اکثراً قیمت اجناس را علاوه بر لیر ترکیه به ریال هم به مشتری اعلام می کنند! زنان و دختران وان یا حجاب را به طور کامل رعایت می کنند و انصافاً آنهایی هم که حجاب ندارند، پوشش بسیار مناسبی دارند.
به علت رفت و آمد زیاد توریست ها، خرید و فروش؛ مخصوصاً در زمینه پوشاک از رونق خاصی برخوردار است و فروشگاههای بسیار بزرگ و چندین طبقه انواع و اقسام البسه را را برندهای مختلف ترک و اروپایی عرضه می کنند.
شما جهت اقامت در وان می توانید بسته به میل خود انواع هتل ها را از شبی ۲۰ لیر تا بالای ۱۰۰ لیر برای هر تخت کرایه کنید.
نکته جالبی که من در نانوایی های شهر مشاهده کردم، تنوع نان های پخت شده در هر واحد نانوایی بود و شما می توانید نان دلخواهتان را با کیفیت عالی و عطر و طعم بسیار خوب تهیه کنید. فروشگاههای متعددی در سطح شهر به فروش صبحانه مشغول هستند و انواع و اقسام محصولات لبنی که گاهاً با برخی از افزودنی های گیاهی نیز معطر شده است عرضه می شود. حیف است به ترکیه سفر کنید و از غذاهای آن لذت نبرید، مخصوصاً غذاهای سنتی ترکیه نظیر “لاه ماجون”، “پیده” و انواع “دونرکباب”ها که هم کیفیت بسیار خوب و هم قیمت بسیار مناسبی دارند.
دریاچه وان بسیار آرام و زیباست و گاهی مردم بومی به شنا کردن می پردازند. قطارهایی که از ایران به مقاصد استانبول و سوریه به شهر وان وارد می شوند برای کوتاه کردن مسیر، با استفاده از یدک کش از عرض رودخانه عبور داده شده و به بندر تاتوان وارد می شوند.
در یکی از سفرها که در ماه رمضان انجام گرفت، نکات جالبی را در سطح شهر دیدم. با وجود اینکه هیچ گونه کنترل و فشاری بر روی مردم وجود نداشت، خود آنان شئونات ماه رمضان را به خوبی رعایت می کردند و با وجود فعالیت رستوران های شهر،به جز مسافران و توریسته ها، عملا کس دیگری از آنها استفاده نمی کرد. حدود یک ساعت مانده به افطار تمامی شهر، حالت تعطیلی به خود می گیرد. یک ساعت بعد از افطار تمام شهر فعال شده و خیابان ها مملو از مردم می شود. بسیاری از رستوران ها و کافی شاپ ها، اطلاعیه هایی بر روی شیشه مغازه شان نصب کرده اند که “این مغازه از افطار تا سحر فعال است”. معمولاً مغازه داران پس از افطار جلوی مغازه خود را آب و جارو می کنند و میز و صندلی های کوچکی در پیاده رو ها می چینند و تا پاسی از شب چای خورده و با هم شطرنج و تخته نرد بازی می کنند!
شهرداری وان پارچه ای مقابل ساختمان شهرداری نصب کرده بود با این مضمون :”چادر افطاری شهرداری وان” که بسیار جلب توجه می کرد. کنجکاو شدیم و موقع افطار سری به این محل زدیم. جمعیت بسیاری در صف ایستاده بودند که ما هم به آنها اضافه شدیم. با رسیدن نوبتمان، مسئولین امر که ایرانی بودن ما را فهمیدند، استقبال گرمی از ما کرده و به داخل چادر هدایت شدیم. این چادر در واقع، محوطه پشتی شهرداری وان بود که به نحو شایسته ای فضا سازی شده و میز و صندلی در آن چیده شده و در طول ماه مبارک رمضان، همه روزه مراسم افطاری در آن برقرار بود. بر خلاف سفره های رنگین و پرتجمل ما ایرانیان، افطار ارائه شده شامل یک کفگیر برنج، یک ملاقه لوبیا و قارچ، یک ملاقه ماست و خیار و یک قرص نان و یک لیوان آب بود که واقعاً خوب تهیه شده و بسیار خوشمزه بود.
شهر وان جاذبه های تاریخی و توریستی زیادی نظیر قلعه وان، کلیسای آک دامار و … که متاسفانه به علت کمبود وقت امکان بازدید از آنها فراهم نشد.